Kosmetyki pod własną marką. Jak wygląda produkcja na zlecenie i od czego zacząć w Szczytnie

Na Mazury przyjeżdża się po ciszę, wodę i las. Coraz częściej także po zabiegi w hotelowych strefach SPA i po lokalne produkty: miody, zioła, naturalne mydła. Właściciele gabinetów i pensjonatów w Szczytnie i okolicy widzą, że goście chętnie zabraliby ze sobą krem albo balsam, którego używano podczas zabiegu. Stąd już tylko krok do pytania, czy mała firma może mieć kosmetyk z własnym logo. Może, pod warunkiem że nie będzie go mieszać na zapleczu.

Dlaczego nie warto robić kosmetyków samemu

Kosmetyk sprzedawany klientom to nie to samo co krem ukręcony w domu na własny użytek. Od momentu, w którym produkt trafia do obrotu, podlega unijnemu rozporządzeniu nr 1223/2009 w sprawie produktów kosmetycznych oraz polskiej ustawie o produktach kosmetycznych z 2018 roku. Przepisy wymagają, by wytwarzanie odbywało się zgodnie z zasadami dobrej praktyki produkcji, które opisuje norma ISO 22716. Zakład, który wytwarza kosmetyki, musi też zostać zgłoszony do wykazu prowadzonego przez inspekcję sanitarną.

Spełnienie tych wymagań w kuchni albo na zapleczu gabinetu jest praktycznie niemożliwe. Dlatego zdecydowana większość małych i średnich marek, także tych znanych z drogerii, nie ma własnej fabryki. Ich produkty powstają w wyspecjalizowanych zakładach na zlecenie.

Private label czy receptura na zamówienie

Zlecenie produkcji może wyglądać na dwa sposoby i warto je rozróżniać już na pierwszym spotkaniu z wytwórcą.

• Private label. Wybierasz gotową, przebadaną recepturę z oferty producenta, a zakład napełnia ją do opakowań z twoją etykietą. To rozwiązanie najszybsze i najtańsze na start. Grupa Eubioco podaje, że przy gotowych recepturach droga od pomysłu do półki może zająć około 18 tygodni.
• Receptura indywidualna. Technolodzy opracowują skład specjalnie dla ciebie, na przykład z dodatkiem konkretnego surowca: miodu z własnej pasieki, ekstraktu z ziół czy borowiny. Trwa to dłużej, bo nowa formuła musi przejść próby i badania, ale produkt jest wtedy niepowtarzalny.

Wiele firm zaczyna od pierwszego modelu, sprawdza reakcję klientów i dopiero potem inwestuje w autorską formułę.

Jak przebiega współpraca z wytwórcą

1. Brief. Opisujesz, czym ma być produkt: dla kogo, o jakim działaniu, w jakiej cenie i w jakim opakowaniu. Im konkretniej, tym trafniejsza będzie pierwsza propozycja.
2. Próbki. Laboratorium przygotowuje wersje do oceny. To moment na uwagi dotyczące konsystencji, zapachu i wchłaniania.
3. Badania. Zatwierdzona formuła przechodzi badania stabilności i zgodności z opakowaniem, testy mikrobiologiczne, w tym test skuteczności układu konserwującego, oraz badania dermatologiczne.
4. Dokumentacja. Powstaje raport bezpieczeństwa i pełna dokumentacja produktu, a kosmetyk zostaje zgłoszony w europejskim portalu CPNP.
5. Produkcja i konfekcja. Zakład wytwarza masę, napełnia opakowania, etykietuje je i pakuje zbiorczo.
6. Odbiór. Gotowa partia trafia do ciebie razem z dokumentami serii.

Dokumenty, bez których kosmetyk nie może trafić do sprzedaży

Najważniejszym pojęciem w prawie kosmetycznym jest osoba odpowiedzialna. To firma, której nazwa i adres widnieją na opakowaniu i która odpowiada przed urzędami za bezpieczeństwo produktu. W przypadku własnej marki osobą odpowiedzialną jesteś zazwyczaj ty, nawet jeśli kosmetyk w całości wytworzył ktoś inny. Na osobie odpowiedzialnej ciąży kilka obowiązków:

• Raport bezpieczeństwa produktu kosmetycznego. Sporządza go wykwalifikowany specjalista, tak zwany safety assessor, na podstawie składu, danych o surowcach i wyników badań.
• Dokumentacja produktu. Zawiera opis kosmetyku, raport bezpieczeństwa, opis metody produkcji i dowody deklarowanego działania. Trzeba ją przechowywać przez 10 lat od wprowadzenia do obrotu ostatniej partii i udostępnić na żądanie inspekcji.
• Zgłoszenie w CPNP. Przed wprowadzeniem kosmetyku na rynek jego dane trafiają do unijnej bazy, z której korzystają organy nadzoru i ośrodki toksykologiczne.
• Prawidłowe oznakowanie. Na opakowaniu muszą się znaleźć między innymi dane osoby odpowiedzialnej, nominalna zawartość, termin trwałości lub symbol otwartego słoiczka z okresem przydatności po otwarciu, numer partii, funkcja kosmetyku i skład według nazewnictwa INCI.

Brzmi to poważnie, ale dobry wytwórca przygotowuje większość tych dokumentów w ramach zlecenia. Ważne, by ustalić w umowie, kto robi co i kto przechowuje dokumentację.

Co wolno napisać na etykiecie

Kosmetyk pielęgnuje, oczyszcza, chroni, nawilża i poprawia wygląd. Nie leczy. Opis sugerujący, że krem usuwa trądzik albo łagodzi łuszczycę, kwalifikuje produkt jako lek albo wyrób medyczny, a to zupełnie inna ścieżka dopuszczenia do obrotu. Unijne rozporządzenie nr 655/2013 wymaga ponadto, by każda deklaracja marketingowa była prawdziwa i poparta dowodami. Jeśli na etykiecie pojawia się hasło o nawilżeniu przez 24 godziny, w dokumentacji musi być badanie, które to potwierdza.

Ostrożnie trzeba podchodzić także do modnych określeń. Słowo „naturalny” nie ma definicji w przepisach, ale nie może wprowadzać w błąd. Hasło „nietestowany na zwierzętach” jest z kolei zbędne, bo testy kosmetyków na zwierzętach są w Unii Europejskiej zakazane dla wszystkich producentów.

Od czego zależy koszt pierwszej partii

• Minimalna wielkość serii. Zakład przemysłowy nie uruchomi mieszalnika dla kilkudziesięciu sztuk. Pierwsze zamówienie liczy się zwykle w setkach lub tysiącach opakowań.
• Rodzaj receptury. Gotowa formuła jest tańsza niż opracowanie nowej wraz z badaniami.
• Surowce. Składniki aktywne o udokumentowanym działaniu i certyfikowane surowce naturalne podnoszą cenę masy.
• Opakowanie. Tuba, słoik szklany, butelka z pompką typu airless. Różnice w cenie bywają większe niż różnice w koszcie samego kremu.
• Badania i dokumentacja. Raport bezpieczeństwa i testy to koszt jednorazowy dla danej receptury, który rozkłada się na kolejne serie.

Rozsądnie jest zacząć od dwóch lub trzech produktów, które dobrze się uzupełniają, zamiast od razu budować pełną linię.

Wytwórca blisko Szczytna

Przy wyborze zakładu liczą się doświadczenie, zaplecze laboratoryjne i gotowość do pracy z mniejszymi markami. Liczy się też odległość, bo w trakcie prac nad produktem przydaje się możliwość spotkania i obejrzenia próbek na miejscu.

Nieco ponad 50 kilometrów od Szczytna, w Dywitach pod Olsztynem, działa Laboratorium Galenowe Olsztyn należące do grupy Eubioco. Zakład powstał w 1990 roku jako wytwórnia farmaceutyczna i od początku produkował maści, żele i płyny. Dziś, jak podaje firma, wytwarza rocznie około 6 milionów opakowań płynów, żeli, maści i kremów, a spółka jest członkiem Polskiego Związku Przemysłu Kosmetycznego. W ofercie grupy znajduje się kompleksowa produkcja kontraktowa kosmetyków: od analizy pomysłu i opracowania receptury, przez badania fizykochemiczne i mikrobiologiczne, po wytworzenie serii i przygotowanie dokumentacji.

Farmaceutyczne korzenie zakładu mają tu znaczenie. Kosmetyki specjalistyczne, takie jak dermokosmetyki do skóry wrażliwej, wymagają powtarzalności i czystości mikrobiologicznej zbliżonych do standardów produkcji leków.

Pomysły na własną linię, które sprawdzają się na Mazurach

• Kosmetyki hotelowe i gabinetowe. Żel pod prysznic, balsam i krem do rąk z logo obiektu, sprzedawane także w recepcji jako pamiątka z pobytu.
• Linia zabiegowa z wersją do domu. Klientka kupuje krem, którego kosmetolog użył podczas zabiegu, i wraca po kolejne opakowanie.
• Produkty z lokalnym surowcem. Miód, wosk pszczeli, zioła czy borowina budzą zaufanie i dobrze opowiadają historię miejsca.
• Kosmetyki dla aktywnych. Żele chłodzące i kremy ochronne dla żeglarzy, rowerzystów i wędkarzy, których na Mazurach nie brakuje.

Najczęstsze pytania

Czy mała firma może zamówić własny kosmetyk?

Tak. Trzeba jednak liczyć się z minimalną wielkością serii, którą określa wytwórca. Przy gotowych recepturach próg wejścia jest niższy niż przy formule tworzonej od zera.

Kto odpowiada za bezpieczeństwo kosmetyku?

Osoba odpowiedzialna, czyli firma wskazana na opakowaniu. Przy własnej marce jest nią zwykle właściciel marki, a nie zakład, który produkt wytworzył.

Czy kosmetyk trzeba gdzieś rejestrować?

Przed wprowadzeniem do obrotu trzeba go zgłosić w europejskim portalu CPNP. Nie jest to pozwolenie, lecz obowiązkowa notyfikacja.

Czy mogę dodać do kosmetyku własny surowiec, na przykład miód?

Jest to możliwe, o ile surowiec ma odpowiednią dokumentację jakościową, a receptura z jego udziałem przejdzie wymagane badania.